Instytut Filozofii Informuje - październik 2026

Druga monografia dr Jakuba Prusia – studia z logiki praktycznej

Długo zapowiadana monografia dr Jakuba Prusia pod koniec października przybrała papierowe ciało i jest już dostępna w księgarniach. Miłą wiadomością jest to, że książka "Jak krytycznie analizować argumenty? Studia z logiki praktycznej" daje początek serii „Studia z kultury logicznej” jako tom 1 tej serii. Serdecznie gratulujemy!

Książka jest znakomitym systematycznym wprowadzeniem w argumentologię. Dlaczego jedne argumenty uznajemy za mocne, a inne odrzucamy? Czy potrafimy ocenić je niezależnie od własnych przekonań? Jak sprawdzić rozumowanie, które na pierwszy rzut oka wydaje się bez zarzutu? Autor proponuje syntetyczną metodę analizy argumentacji, łączącą różne podejścia wypracowane w logice i teorii argumentacji. Jej rdzeniem jest analiza możliwości: poszukiwanie rozsądnych kontrprzykładów, które mogłyby podważyć dane twierdzenie lub wnioskowanie.

W podejściu Autora ważne miejsce zajmuje zasada życzliwej interpretacji – rzetelna ocena argumentu wymaga najpierw jego uczciwego odczytania. Książka pokazuje, jak zadawać pytania krytyczne, rozpoznawać błędy logiczne i sprawdzać siłę argumentów. Liczne przykłady z mediów i Internetu pozwalają zastosować omawiane narzędzia do rzeczywistych sporów. Autor podejmuje także temat korzystania z czatbotów w miejsce samodzielnego, krytycznego myślenia.

Publikacja łączy rygor naukowy z praktycznym zastosowaniem. Jest skierowana do wykładowców, nauczycieli, studentów oraz czytelników, którzy chcą uważniej oceniać argumenty w debacie publicznej i codziennych rozmowach – także te, z którymi sami się zgadzają.

Prof. Jarosław Kucharski o krytycznym myśleniu w etyce

Zapraszamy do lektury najnowszego artykułu autorstwa dr. hab. Jarosława Kucharskiego, prof. UIK, pt. „Sine ira et studio - krytyczne myślenie jako lekarstwo na stronnicze intuicje moralne etyków”. Prof. Jarosław Kucharski podejmuje w nim istotny problem stronniczości intuicji moralnych w pracy etyków oraz wskazuje na rolę krytycznego myślenia jako narzędzia pozwalającego zachować obiektywizm i rzetelność badawczą - zgodnie z klasyczną zasadą sine ira et studio. Artykuł jest w otwartym dostępie (Open Access) na stronie www czasopisma "Horyzonty Polityki".

Kucharski, Jarosław. 2026. „Sine Ira Et Studio – Krytyczne myślenie Jako Lekarstwo Na Stronnicze Intuicje Moralne etyków”. Horyzonty Polityki 17 (60), 195-209. Link do tekstu: https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/3035/2505

Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i  Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr projektu NdS-II/SN/0415/2024/01, kwota dofinansowania 749 424,55 zł, całkowita wartość projektu 749 424,55 zł).

Dr Robert Grzywacz SJ o objawieniu jako wydarzeniu

Dr Robert Grzywacz SJ z Katedry Filozofii Współczesne opublikował artykuł pt. “Revelation as Event: Ricoeurian Discourse and Richirian Affectivity in the Interpretation of Biblical Prehistory”. Artykuł można znaleźć w monografii zbiorowej pt. “EVENT and Its Mediation Interdisciplinary Perspectives in Philosophy, Religious Studies, Literary Studies, and Cultural Theory”, zredagowanej przez Miklósa Nyírő, Zsuzsánnę Lurcza i Pétera Makai (Miskolc University Press 2026, s. 61-81).

W swoim artykule dr Grzywacz porównuje filozofię mediacji symbolicznej i językowej Paula Ricoeura oraz transcendentalną fenomenologię Marca Richira pod kątem ich odmiennych podejść do objawienia poprzez akt czytania prehistorii biblijnej. Dla Ricoeura czytanie wiąże się z intencjonalną eksteriorizacją dyskursu, polegającą na osiągnięciu autonomii semantycznej poprzez wyobrażenie sobie świata tekstu. Ten proces interpretacyjny umożliwia samooczyszczenie z iluzji narcystycznych. Analizując Księgę Rodzaju, Ricoeur podkreśla fundamentalny, ale jednocześnie inauguracyjny charakter stworzenia, odrębny od datowalnej historii. Relacje biblijne mają charakter wielogłosowy, ukazując stworzenie jako kruchy, zaburzony porządek.

Richir wykorzystuje hiperboliczną redukcję fenomenologiczną, aby dotrzeć do sfery poprzedzającej struktury symboliczne. Ta pierwotna fenomenalizacja wiąże się z nieintencjonalną fantazją, napędzaną zasadniczo ślepą afektywnością. Czytanie stanowi wydarzenie afektywne, wykorzystujące percepcyjną fantazję w celu ułatwienia empatii wobec życia emocjonalnego bohaterów. Richir krytykuje „fałszywe ja” i odrzuca tradycyjną interpretację biblijnej prehistorii. Odwołując się do Melville’a, interpretuje polowanie Achaba na Lewiatana jako tyraniczne wyzwanie rzucone stworzeniu, wykazując, że Moby Dick uosabia wysublimowaną, negatywną postać afektywności zniekształconej przez tyranię i nienawiść do samego siebie. Narracja „Billy’ego Budda” obnaża nieunikniony horyzont tyranii leżący u podstaw porządku społeczno-politycznego.

Dr Grzywacz argumentuje, że obaj myśliciele dążą do wyzwolenia jaźni z iluzji narcystycznych. Ricoeur osiąga to poprzez odczytanie jako wydarzenie, w którym pośredniczy symbolika. Richir natomiast wymaga bezpośredniego odwołania do afektywności.

Tekst artykułu (jak i cała monografia) jest dostępny w Open Access: https://ojs.uni-miskolc.hu/index.php/event2026/article/view/4800

Publikacje pracowników Wydziału dostrzegane i recenzowane

Monografia prof. Józefa Bremera SJ pt. "Wittgenstein on Freud Reexamined: Psychoanalytic Treatments as Language Games" (Brill, 2025) doczekała się wnikliwej recenzji w prestiżowym czasopiśmie „Roczniki Filozoficzne KUL”, wydawanym przez Towarzystwo Naukowe KUL. W artykule recenzyjnym pt. "The Method of Psychoanalysis as a Form of Language Games" dr hab. Andrzej Krzysztof Rogalski analizuje zaproponowane przez prof. Bremera nowatorskie ujęcie terapii psychoanalitycznej Zygmunta Freuda.

Ukazały się także dwie recenzje monografii zbiorowej „Naukoznawstwo” pod red. prof. dr hab. Pawła Kawalca i dr Jacka Poznańskiego (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum, Kraków 2025) to XIX tom w serii „Słowniki Społeczne”. Tekst autorstwa prof. Tadeusza Szubki zamieściło najstarsze polskie czasopismo naukowe, „Ruch Filozoficzny” wydawane przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zdaniem Recenzenta tom stanowi istotne opracowanie poświęcone historii, strukturze, metodologii oraz współczesnym wyzwaniom refleksji nad nauką i naukoznawstwem. Druga recenzja monografii, tym razem autorstwa prof. Zdzisława Nogi opublikowały „Horyzonty Polityki”. Recenzent podkreśla, że tom stanowi potrzebne i obszerne opracowanie poświęcone nauce - jej rozumieniu, podstawom teoretycznym i metodologicznym, organizacji instytucjonalnej oraz społecznemu kontekstowi jej funkcjonowania. Szczególne znaczenie mają podejmowane w książce współczesne wyzwania, takie jak dezinformacja naukowa, polityka naukowa, ewaluacja działalności naukowej, komunikacja naukowa czy rozwój sztucznej inteligencji. Recenzja ukazała się w „Horyzontach Polityki”, t. 17, nr 60 (2026), s. 551-557.

Dr Ewa Odoj na warsztatach w szkołach w Żychlinie i Chrzanowie

Pod koniec września (28.09) kilkudziesięciu uczniów Zespołu Szkół Ekonomiczno-Usługowych im. Fryderyka Chopina w Żychlinie koło Kalisza wzięło udział warsztatach poprowadzonych przez dr Ewę Odoj. Uczniowie rozważali pytania „Dobry, czyli jaki? O podstawach moralności” oraz „Czy jesteśmy odpowiedzialni za własne przekonania?”, a dzięki angażującej formule warsztatów mogli lepiej zrozumieć rolę intuicji, doświadczenia i racjonalnego myślenia w codziennych wyborach.

Dr Ewa Odoj przeprowadziła warsztaty także dla członków Koła Filozoficznego działającego przy II LO im. K.K. Baczyńskiego w Chrzanowie (30 września). Spotkanie stanowiło przestrzeń do merytorycznego dyskursu oraz rozwoju kompetencji z zakresu logiki i krytycznej analizy problemów współczesnego świata.  Rozwój kultury logicznej i postaw krytycznych wśród młodzieży pozostaje jednym z priorytetów naszej działalności dydaktyczno-naukowej i jest sednem działalności Wydziałowego Centrum Critical Thinking Research Lab.

Warsztaty realizowane były w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Szkolenia CTRL z debaty krakoskiej dr Jakuba Prusia

Kolejne dwa szkolenia online z debatowania po krakosku odbyły się 2 oraz 28 października. Cieszące się dużym zainteresowaniem spotkania poprowadził dr Jakub Pruś, twórca i popularyzator tego stylu debatowania. Podczas warsztatów kolejnych kilkadziesiąt osób poznało założenia debaty krakoskiej – innowacyjnego formatu dyskusji nastawionego na współpracę, szacunek i wysoką kulturę argumentacji. Uczestnicy dowiedzieli się, jak konstruktywnie formułować myśli, unikać pułapek logicznych oraz skutecznie rozmawiać nawet na najbardziej złożone i wymagające tematy.

Szkolenie realizowane jest w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Prof. Jarosław Kucharski prowadzi dwa cykle „Dyskusji wokół etyki”

W 5 października dr hab. Jarosław Kucharski, prof. UIK poprowadził online warsztat dla kilkudziesięciu dorosłych osób pt. „Jak nie pokłócić się o wartości? Sztuka etycznego dialogu”. To pierwsze wydarzenie w ramach cyklu "Dyskusje Wokół Etyki – spotkania dyskusyjne dla dorosłych". Natomiast w ramach cyklu "Dyskusje Wokół Etyki – spotkania dyskusyjne dla młodzieży" Pan Profesor zaproponował warsztat pt. „Problem wagonika 2.0. Dylematy moralne ery cyfrowej”. Spotkania w każdym z cyklów odbywają się raz w miesiącu.

Doktoranci filozofii liderami nowej inicjatywy Samorządu Szkoły Doktorskiej

Cieszymy się z ogromnego zaangażowania filozofów w najnowszą inicjatywę Samorządu Doktorantów Szkoły Doktorskiej UIK. W ramach „PodyskutujMY. I Otwarte Seminarium Doktorantów”, które odbyło się 5 października br., wystąpiło aż 4 filozofów, a kolejnych 3 weszło w skład gremium eksperckiego.

Seminarium otwarł wykład plenarny filozofki, dr hab. Anny Bugajskiej prof. UIK pt. "Bez szacunku? Spojrzenie na język w ucyfrowionym świecie". O swoich badaniach prowadzonych w ramach pisania dysertacji doktorskich opowiadali: Mgr Oskar Lange w referacie: "Argument narracyjny: koncepcja, typologia i kryteria oceny"; Mgr Karol Wołk w referacie: "Status moralny sztucznej inteligencji i jej rola w procesie wzajemnego uzasadniania"; Mgr inż. Andrzej Skupień w referacie: "PhD Checkpoint: Rola sztucznej inteligencji w podejmowaniu decyzji politycznych oraz podczas trwania kampanii wyborczych - zagadnienia etyczne".

Wszystkie wystąpienia doktorantów doświadczyły pasjonujących dyskusji z udziałem panelu eksperckiego m.in.: prof. dr hab. Adama Jonkisza, dr hab. Jarosława Kucharskiego prof. UIK, dr Roberta Grzywacza SJ. Dyskusje rozciągnęły się jeszcze na czas przy grillu w altanie ogrodów jezuickich. Dziękujemy naszych Pracownikom za wielkie zaangażowanie w kształcenie nowej kadry naukowej!

Warto dodać, że promotorem wszystkich trzech młodych filozofów jest prof. Jarosław Kucharski. Serdecznie gratulujemy doktorantów!

 „PodyskutujMY” to pilotażowa inicjatywa Samorządu Doktorantów UIK, której celem jest stworzenie przestrzeni do prezentacji prowadzonych badań, wymiany doświadczeń oraz otwartej i merytorycznej dyskusji w gronie doktorantów i pracowników naukowych 

Filmowe Koło Filozoficzne o dziełach Nolana i Aronofsky’ego

6 października br. ruszył cykl "Filmowe Koło Filozoficzne - dyskusje o filozofii w kinematografii dla wszystkich". Serię rozpoczęła dyskusja wokół słynnego filmu Christophera Nolana „Oppenheimer” sprzed trzech lat. Dyskusję poprowadziła dr Magdalena Kozak. Natomiast 30 października dr Szczepan Urbaniak zaprosił do rozmowy o filozoficznym przesłaniu innego ważnego filmu, „Czarny łabędź” Darrena Aronofsky’ego z 2010 roku. Spotkania odbyły się online.

Mgr Andrzej Skupień o semiotyce i roli AI w konserwacji zabytków

Pracownik Wydziału Filozoficznego, mgr n. hum. inż. Andrzej Skupień (Katedra Informatyki, Cybernetyki i Systemów Sztucznej Inteligencji), wziął aktywny udział w konferencji pt. "Odbudowana Obecność", która odbyła się 6 października w klasztorze oo. Bernardynów w Radomie. Konferencja została zorganizowana przez konserwatora zabytków Diecezji Radomskiej we współpracy z Uniwersytetem Radomskim w ramach 90. rocznicy powrotu oo. Bernardynów do Radomia od momentu kasaty zakonu po powstaniu styczniowym. Pan Magister był członkiem w komitetu organizacyjnego, przewodniczył pierwszej sesji referatowej oraz wygłosił (wraz z mgr Szymonem Tarką) referat pt. „Ukryty pod tynkiem: znak, dane i tożsamość miejsca. O semiotyce promocji dziedzictwa w epoce Sztucznej Inteligencji na przykładzie prac przy zabytku - Zespole Klasztornym oo. Bernardynów w Radomiu”.

Dr Jakub Pruś na konferencji w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon

W środę 7 października 2026 roku dr Jakub Pruś wziął udział w konferencji naukowej „Nauka dla wszystkich?", zorganizowanej w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon przez Stowarzyszenie „Społeczeństwo i Nauka SPIN". W ramach panelu zatytułowanego „Pracownia innowacji" wygłosił wystąpienie, które angażowało również samych uczestników. Jego tematem była debata krakoska, przedstawiona jako metoda uczenia prowadzenia sporów, które nie poróżniają ludzi, a jednocześnie pozwalają pogłębić wiedzę.

Sartre jako filozofujący literat w Literackich Spotkaniach Filozoficznych

Cykl „Literackie Spotkania Filozoficzne - dyskusje o filozofii w literaturze dla wszystkich” rozpoczął się 9 października spotkaniem pt. „Wolność jako źródło lęku i kryzysu tożsamości na przykładzie opowiadania ‘Pokój’ J.P. Sartre’a”. Spotkanie poprowadziła dr Magdalena Kozak, która rok temu w semestrze zimowym poprowadziła cykl 30 godzin ogólnopolskiego seminarium lekturowego na temat filozofii w literaturze Sartre’a organizowanego przez Instytutu Socjologii i Filozofii Polskiej Akademii Nauk.

Prof. Jarosław Kucharski z warsztatami w Tarnowie, Częstochowie i Radomiu

9 października w VII Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Tarnowie odbyły się warsztaty filozoficzno-etyczne prowadzone przez dr. hab. Jarosława Kucharskiego, prof. UIK. Uczniowie, pracując w trzech grupach, rozważali zagadnienia związane z platońską jaskinią, wolnością i własnymi poglądami. Spotkanie umożliwiło im zadawanie pytań, wymianę opinii i analizowanie problemów z różnych perspektyw. Warsztaty rozwijały krytyczne myślenie, umiejętność samodzielnego formułowania sądów oraz gotowość do weryfikowania własnych przekonań. Pokazały również, że filozofia jest praktyką odważnego i wspólnego poszukiwania prawdy.

12 października 2026 r. uczniowie Samorządowego 8 Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Józefa Sowińskiego w Częstochowie uczestniczyli w warsztatach filozoficznych „Optimum pewności siebie, czyli dlaczego warto wątpić we własne poglądy”, prowadzonych przez prof. Jarosława Kucharskiego. Podczas spotkania młodzież zastanawiała się, czym jest pewność siebie, dlaczego warto zadawać pytania i czy wątpienie we własne poglądy może być oznaką mądrości. Warsztaty stały się inspiracją do refleksji, krytycznego myślenia i spojrzenia na świat z różnych perspektyw. Inspiracja przerodziła się w działanie! Pokłosiem spotkania jest powstanie koła filozoficznego, w którym uczniowie będą mogli wspólnie zadawać pytania, dyskutować, poszukiwać odpowiedzi i rozwijać umiejętność samodzielnego myślenia.

26 października dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK odwiedził Liceum Ogólnokształcące w Radomiu, gdzie poprowadził warsztaty dla uczniów nt. krytycznego myślenia w uprawianiu etyki i myśleniu moralnym.

Warsztaty realizowane były w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Forum Krytycznego Myślenia – kurs argumentacji od dr Jakuba Prusia

13 października ruszyło Forum Krytycznego Myślenia na Wydziale Filozoficznym UIK! Pierwsze zajęcia dotyczyły tego, „Jak rozpoznać argumenty i wyłuskać z nich to, co istotne?”, a drugie (27 października) skupiły się na „Anatomii argumentu”. FKM to cykl bezpłatnych warsztatów on-line poświęconych sztuce argumentacji. Spotkania prowadzi dr Jakub Pruś - badacz teorii argumentacji i logiki, wice-dyrektor Centrum badawczo-wdrożeniowego Critical Thinking Research Lab oraz autor popularnonaukowego vloga „Logika Codzienna”.

Międzynarodowe seminarium otwarte o Edycie Stein

Otwarte międzynarodowe Seminarium Naukowe Wydziału Filozoficznego pt. „Vom Bewusstsein zum Sein. Edith Steins philosophisches Projekt” ruszyło w środę, 14 października.

Do udziału w seminarium zgłosiło się 27 badaczy i pasjonatów fenomenologii i myśli Edyty Stein z wielu krajów świata, oprócz Polski, m.in. z Niemiec, Hiszpanii, Włoch, Stanów Zjednoczonych, Meksyku, Ugandy i innych. Seminarium otworzył Dziekan Wydziału, dr Jacek Poznański SJ. Prowadząca seminarium, dr Monika Adamczyk-Enriquez, wprowadziła zebranych w podstawy fenomenologii i poruszyła takie zagadnienia, jak: metoda fenomenologiczna i jej założenia, świadomość, intencjonalność i doświadczenie. Kolejne spotkania będą poświęcone analizie i dyskusji wybranych fragmentów dzieł Edyty Stein.

Seminarium prowadzone przez dr Monika Adamczyk-Enriquez w języku niemieckim jest poświęcone rozwojowi myśli Edyty Stein – od fenomenologii świadomości i doświadczenia, przez antropologię i refleksję nad osobą, aż po późną metafizykę i relację filozofii z chrześcijaństwem. Wydarzenie ma charakter otwarty i międzynarodowy – zapraszamy studentów, doktorantów, badaczy oraz wszystkich zainteresowanych myślą Edyty Stein, niezależnie od miejsca zamieszkania czy afiliacji akademickiej.

Aż pięcioro filozofów z UIK na konferencji „Fenomenologia informacji”

W dniach 15-17 października odbywała się online 3-dniowa Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Fenomenologia informacji” organizowana przez Instytut Studiów Informacyjnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Polskie Towarzystwo Fenomenologiczne oraz Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, w którym aktywnie i licznie uczestniczyli Pracownicy Wydziału Filozoficznego. W komitecie naukowym konferencji byli dr Magdalena Kozak i dr Robert Grzywacz, którzy też dużo wspierali współpracowników od strony organizacyjnej. Swoje referaty w trzech językach wygłosili i o swoich badaniach dyskutowali:

dr Magdalena Kozak: "Cyfrowe społeczeństwo XXI w., czyli fenomen panoptykonu informacji w ujęciu Byung-Chul Hana".

dr Robert Grzywacz SJ: "Que révèle le clair-obscur dans l'œuvre de Jon Fosse ? Réflexions à la lumière du concept de qualités métaphysiques de Roman Ingarden".

dr Maciej Jemioł: "You Can Play “Giftscop”, but You Can Never Play “Petscop”. A Case Study on Interactivity and Phenomenology of Information".

mgr inż. Andrzej Skupień: "The Chinese Social Credit System as a Phenomenology of Scored Existence"

dr Jacek Bielas: "Neurofeedback as Neurophenomenological Circulation in the Perspective of Post-Symbolic Models of Cognition ".

Cieszymy się z uczestnictwa tak wielu pracowników w tej bardzo interdyscyplinarnej konferencji, która dobrze wpisuje się w nowe akcenty na nowym Wydziale Filozoficznym UIK.

O matematyce bayesowskiej w Centrum Badań Kognitywistycznych

W poniedziałek, 19 października, odbyło się pierwsze w tym roku akademickim seminarium Centrum Badań Kognitywistycznych Wydziału Filozoficznego UIK. Spotkanie zostało poświęcone "Modelowi regresji liniowej w ujęciu bayesowskim", a poprowadził je dr Damian Jelito, matematyk, adiunkt w Instytucie Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pan Doktor przedstawił klasyczne oraz bayesowskie spojrzenie na model regresji liniowej, a także porównał obydwa podejścia. Po wykładzie odbyła się dyskusja, w której nie obyło się bez filozoficznych aspektów podejścia zaproponowanego przez Bayesa. Spotkanie zorganizowała dr Judyta Jabłońska z Katedry Kognitywistyki i Neuronauk Wydziału Filozoficznego UIK we współpracy z Kołem Naukowym Kognitywistyki Informatycznej (w trakcie powstawania), którego jest Opiekunką Naukową.

Krakowianie i Krakowianki uczą się debatowania po krakosku w UIK

W poniedziałek i wtorek, 19 i 20 października, uczniowie klas pierwszych z XLIII Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie przyjechali na Uniwersytet Ignatianum w Krakowie, aby uczestniczyć w warsztatach poświęconych debacie krakoskiej. Spotkanie poprowadził dr Jakub Pruś przy współpracy doktorantów, mgr Wojciecha Żaka i mgr Oskara Langego, którzy wdrażają się w rolę mentorów debaty krakoskiej.

Podczas warsztatów młodzież poznała zasady debaty i samodzielnie przeprowadziła debatę kooperacyjną, opartą na współpracy i wspólnym szukaniu argumentów. Szczególnym wyzwaniem było uzasadnianie stanowisk, z którymi się młodzi się nie zgadzali - ale warto podjąć to wyzwanie, bo to rozwija otwartość, kreatywność, zdolność do spojrzenia na problemy z innej strony i empatię intelektualną. Gratulujemy młodym ogromnej odwagi, pomysłowości i zaangażowania!

Warsztaty realizowane były w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Otwarte seminarium o „Wprowadzeniu do filozofii” Edyty Stein

Wydział Filozoficzny UIK uruchomił cykl 10 spotkań w ramach Otwartego Seminarium Naukowego „Świadomość, świat, osoba”! We wtorek, 20 października, odbyło się pierwsze spotkanie, które zgromadziło 17 osób z różnych części Polski, poprowadziła dr Monika Adamczyk-Enriquez (Dyrektorka Archiwum Edyty Stein w Kolonii, Współpracowniczka Wydziału Filozoficznego UIK). Refleksja na seminarium wychodzi od pierwszego polskiego przekładu dzieła Edyty Stein pt. „Wprowadzenie do filozofii” (Einführung in die Philosophie) (WKB, Kraków 2026). Spotkania stanowią merytoryczne przygotowanie do międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej myśli Edyty Stein, zaplanowanej na wrzesień 2027 roku na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie. Cykl seminariów jest otwarty – zapraszamy studentów, doktorantów, naukowców i wszystkich pasjonatów fenomenologii i myśli Edyty Stein.

Dr hab. Krzysztof Pawłowski o informacji, wiedzy i mądrości w Centrum Badań Kognitywistycznych

W czwartek, 22 października, odbyło się drugie w tym roku akademickim zebranie otwarte Centrum Badań Kognitywistycznych. Zarazem było to oficjalne rozpoczęcie działalności CBK w nowej odsłonie, jako centrum badawczego, które koordynuje projekty badawcze naszych kognitywistów. Po słowach wprowadzenia skierowanych przez Dziekana Wydziału Filozoficznego, dr Jacka Poznańskiego, oraz Dyrektora CBK, dr Jacka Bielasa, wykład pt. "Indywidualne doświadczenia prawdy. Od informacji do wiedzy, od wiedzy do mądrości" przedstawił dr hab. Krzysztof Pawłowski, emerytowany profesor Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. W filozoficzną refleksję nad mądrością, powściąganiem świadomości, fenomenologią zjawisk świadomościowych, ascezą i jogą włączyło się sporo obecnych, wnosząc do dyskusji swoje ciekawe pytania i ważne komentarze. Kolejne spotkanie już niedługo - będzie o robotach.

Konferencja naukowa poświęcona myśli i twórczości C.S. Lewisa

W dniach 22-23 października odbyła się w Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie pierwsza w Polsce konferencja naukowa poświęcona postaci, myśli, twórczości i oddziaływaniu jednej z najwybitniejszych postaci angielskiego chrześcijaństwa, pisarzowi, filozofowi, teologowi C.S. Lewisowi. W wydarzeniu „C. S. Lewis. Wyobraźnia, rozum i wiara” wystąpiło 18 prelegentów (od profesorów zwyczajnych i uczelnianych począwszy po bardzo uzdolnionych studentów) z 11 uczelni z całej Polski: Kraków, Warszawa, Łódź, Toruń, Szczecin, Lublin, Częstochowa, Zielona Góra.

Otwierający wydarzenie wykład pt. "C. S. Lewis’s Cosmological Vision in The Chronicles of Narnia" wygłosił gość specjalny konferencji, dr Michael Ward z Uniwersytetu Oksfordzkiego (UK). Konferencję zakończył panel dyskusyjny pt. „Cuda w ujęciu C. S. Lewisa. Czy odwołanie do Boskiej interwencji ma jeszcze sens?”. Dyskutowali: prof. Jacek Wojtysiak (KUL), prof. Adam Świeżyński (UKSW), dr hab. Sławomir Leciejewski, prof. UAM (UAM), dr hab. Zbigniew Wróblewski, prof. UIK (KUL). Debatę moderował dr hab. Piotr Bylica, prof. UZ (UZ).

Pierwszy referat w części referatowej konferencji zatytułowany "Szamanizm a chrześcijański przekaz 'Opowieści z Narni" C.S. Lewisa" wygłosiła dr hab. Anna Bugajska prof. UIK. Trzy sesje referatowe moderowali: dr Jacek Poznański, dr hab. Anna Bugajska prof. UIK, dr Magdalena Kozak. W komitecie organizacyjnym działał dr Jacek Poznański, a w komitecie naukowym - prof. Anna Bugajska i dr Magdalena Kozak.

Ogromnie cieszymy się, że wydarzenie zgromadziło bardzo młodych obok bardzo doświadczonych badaczy reprezentujących różne dyscypliny, tradycje intelektualne i ośrodki akademickie. Wszyscy zaprezentowali bardzo wysoki poziom, a ich referaty wzbudziły wiele ciekawych dyskusji i komentarzy.

Dobrze, że rozmowa o wyobraźni, rozumie i wierze odbywała się właśnie na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie. Misją uniwersytetu, zwłaszcza jezuickiego, nie jest gromadzenie wiedzy w odizolowanych dyscyplinach, lecz tworzenie warunków do spotkania różnych sposobów poznawania rzeczywistości. A dla Lewisa wyobraźnia, rozum i wiara to nie tyle odrębne dziedziny zainteresowań, co charakterystyczny sposób poszukiwania prawdy, który w tych dniach badaliśmy i którym się inspirowaliśmy.

Prof. Piotr Duchliński w Akademickim Forum Filozoficznym

23 października uruchomiliśmy Akademickie Forum Filozoficzne - spotkania dyskusyjne dla dorosłych organizowane przez Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Pierwsze spotkanie poprowadził dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK. Warsztat nosił tytuł: „Dlaczego należy pracować nad własnym myśleniem? O zniekształceniach poznawczych” zgromadził kilkadziesiąt osób.

Szkolenia CTRL od dr Ewy Odoj z wykorzystaniem animacji popularnonaukowych z serii „Let’s think”

W sobotę 24 października, odbyło się szkolenie online pt. „Jak filozofować?” (część 1: „Wiedza i jej brak” oraz „Etyka przekonań”), które organizuje Critical Thinking Research Lab. Spotkanie poprowadziła Dyrektorka Centrum, dr Ewa Odoj. Była to doskonała okazja, by poznać narzędzia do krytycznego myślenia i dowiedzieć się, jak rozmawiać o filozofii w inspirujący sposób.

„Jak filozofować?" to cykl spotkań online dla nauczycieli wszystkich przedmiotów – nie tylko filozofii i etyki – oraz dla wszystkich, którzy chcą filozofować z innymi. Podczas każdego spotkania dr Odoj prezentuje serię krótkich, około dziesięciominutowych animacji popularnonaukowych przygotowanych w Centrum CTRL, a następnie wspólnie z uczestnikami sprawdza, jak wykorzystać je jako punkt wyjścia do dyskusji – na lekcji, na zajęciach koła zainteresowań i nie tylko. Rozmowy skupiają się na tym, jakie pytania zadawać po projekcji oraz jak prowadzić dyskusję filozoficzną. Cykl jest skierowany do osób związanych ze szkolnictwem, a także wszystkich, którzy mają ochotę pofilozofować!

Szkolenie realizowane jest w ramach projektu „Krytyczne myślenie, kultura logiczna i edukacja filozoficzno-etyczna jako wyzwania współczesności”, finansowanego ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II” (nr umowy: NdS-II/SN/0415/2024/01).

Katedra Filozofii Współczesnej na V Bydgoskich Spotkaniach Filozoficznych

Dr Magdalena Kozak, dr Robert Grzywacz SJ i dr Szczepan Urbaniak SJ, czyli prawie cała Katedra Filozofii Współczesnej spędziła cztery intensywne dni w Bydgoszczy na konferencji „V Bydgoskie Spotkania Filozoficzne. Doświadczenie religijne”, która odbyła się stacjonarnie w dniach 26-28.10.2026r. w Bibliotece Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. 

Podczas tego wydarzenia dr Kozak wygłosiła referat pt. „Levinas tropi przemoc u Kierkegaarda, czyli o różnych sposobach przekraczania skończoności”, dr Grzywacz przedstawił swoje badania w wystąpieniu pt. „Doświadczenie religijne jako dziejące się w wydarzeniu – przybliżenia, konkretyzacje, reinterpretacje”, a dr Urbaniak zaprezentował prelekcję pt. „Paradoks doświadczenia religijnego u Jean-Luca Mariona i Jean-Yves’a Lacoste’a – między nadmiarem a brakiem”. Nasi pracownicy regularnie co roku aktywnie uczestniczą w tym najważniejszym w Polsce spotkaniu badaczy religii.

Bydgoskie Spotkania Filozoficzne to cykliczna konferencja gromadząca badaczy zajmujących się wybranym, każdorazowo odrębnym zagadnieniem z zakresu filozofii religii. Konferencja była zorganizowana przez Wydział Filozofii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Fundacja Koherencje, Instytut Filozofii i Kognitywistyki Uniwersytetu Szczecińskiego, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Instytut Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Polskie Towarzystwo Filozoficzne oddział w Bydgoszczy.

Projekt „Spory moralne XXI wieku” o wychowaniu

Do październikowego podkastu dr hab. Piotr Duchliński, prof. UIK kierownik projektu „Spory moralne XXI wieku” zaprosił dr Irminę Rostek, psycholożkę zajmującą się edukacją, pracującą na Wydziale Pedagogicznym UIK. Po co tak naprawdę dzieci mają iść do szkoły? Po wiedzę, kompetencje... czy po prostu po dobrostan? To pytania wywołuje obecnie gorące dyskusje wśród rodziców, nauczycieli i badaczy. Czy zadaniem szkoły jest przekazywanie klasycznej wiedzy i wartości, czy może dbanie o dobrostan i emocje ucznia? A może te dwie perspektywy wcale nie muszą ze sobą konkurować? Link do nagrania: https://www.youtube.com/watch?v=ArqmJyhCIys

Zapraszamy także do obejrzenia webinarium zatytułowanego „Nowe wyzwania w wychowaniu”! W materiale dr Irmina Rostek przygląda się głębokiej transformacji współczesnej edukacji. Prelekcja dotyka kluczowych kwestii, takich jak odchodzenie od biernego kształtowania ucznia na rzecz budowania jego autonomii i sprawczości, rosnące znaczenie samoregulacji oraz dbałości o dobrostan psychiczny młodych ludzi, a także potrzeba mądrego wsparcia dla samych nauczycieli. Link do webinarium: https://www.youtube.com/watch?v=fU1-cTVjR5Y

W ramach projektu także mgr Małgorzata Terlikowska przygotowała kolejny materiał – tym razem filmik pt. "Czy wolność jest wartością absolutną w świetle ochrony dzieci?", który można oglądnąć pod linkiem: https://youtu.be/ETKHfh0QZRY?si=sKbfGlUZ8pGG427L . Pani Terlikowska jest etyczką, redaktorką, dziennikarką. Jest absolwentką Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej UKSW oraz studiów podyplomowych profilaktyka przemocy seksualnej na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie.

Projekt „Spory moralne w XXI wieku” dofinansowany jest ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II”. Numer umowy: POPUL/SN/0231/2024/021. Kierownikiem projektu jest dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK.

Dr Jakub Pruś sprawdza logiczność rozumowań w „Logice codziennej”

W swoim październikowym (już 121) materiale pt. „Zioło to nie koks” na kanale „Logika codzienna” dr Jakub Pruś bierze na warsztat wybrany przez siebie interesujący argumentologicznie filmowy monolog i poddaje go precyzyjnej analizie krytycznej. Czy handlarz marihuaną może uważać się za moralnie lepszego od handlarza kokainą i heroiną? W kultowym filmie „Dżentelmeni” Guya Ritchiego główny bohater, Mickey Pearson, ma na to pytanie gotową i wyjątkowo przekonującą odpowiedź. Ale czy jego rozumowanie rzeczywiście broni się przed surowymi zasadami logiki? Nagranie dostępne na YouTube: https://youtu.be/6QUWIGTawTo

Dr Jakub Pruś i dr Maciej Jemioł w podkaście „Rozmowy o apologetyce”

Nasi młodzi Adiunkci byli gośćmi podkastu "Rozmowy o apologetyce" prowadzonego przez dr Małgorzatę Madej z Fundacji Prodoteo. W odcinku zatytułowanym „Myślenie, logika i wiedza. Jak myśleć bardziej logicznie?” dr Jakub Pruś i Prowadząca szukają odpowiedzi na pytania: czy każdy z nas ma "swoją logikę"? Jak przestać dawać się manipulować w świecie dezinformacji i fake newsów? Jak naprawdę myślimy? Dlaczego nasz mózg oszczędza energię, unikając trudnych dyskusji? Jak sztuczna inteligencja pomogła zbadać argumentację Jezusa w Ewangeliach? Z podkastu można dowiedzieć się także o błędach autorytetu, granicach sceptycyzmu oraz eksperymencie przeprowadzonym na 100 logikach z całego świata podczas wyborów w USA. Serdecznie zapraszamy do słuchania: https://youtu.be/Wo67Xf7nQSU?si=kJynQX5ggcdgaHGU

Gościem podkastu był także dr Maciej Jemioł, adiunkt w Katedrze Filozofii Człowieka i Społeczeństwa i Mistrz Gildii Gier Fabularnych UIK. W odcinku zatytułowanym „Filozofia wchodzi do gry” punktem wyjścia do rozmowy jest autorska książka gościa dr Jemioła pt. „Gry wideo jako przestrzeń sporu filozoficznego. Wybrane zagadnienia” (Wydawnictwo Naukowe UIK, Kraków 2025). W przeciwieństwie do filmu czy literatury, gry wideo wymagają od odbiorcy bezpośredniego działania. To sprawia, że stajemy się aktywnymi uczestnikami dylematów moralnych i stawiamy czoła konsekwencjom własnych decyzji. Jak filozofia radzi sobie z badaniem tego medium i dlaczego podział na gry wysoko-, średnio- i niskobudżetowe wpływa na to, jakie wartości światopoglądowe w nich znajdujemy? Serdecznie zapraszamy do słuchania: https://youtu.be/-udU7QyBumc?si=JSZxeEeAywE5PmJ5

Ruszył projekt grantowy "Food for Thought - warsztaty filozofowania"

Październik to pierwszy z 24 miesięcy realizacji intensywnego projektu edukacyjnego "Food for Thought - warsztaty filozofowania", finansowanego z grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Duży segment w tym projekcie stanowi sześć cykli filozoficznych spotkań dyskusyjnych on-line: Młodzieżowe Koło Filozoficzne – spotkania dyskusyjne dla młodzieży; Akademickie Forum Filozoficzne – spotkania dyskusyjne dla dorosłych; Dyskusje Wokół Etyki – spotkania dyskusyjne dotyczące zagadnień etycznych dla młodzieży i dla dorosłych; Literackie Spotkania Filozoficzne – dyskusje o filozofii w literaturze dla wszystkich; Filmowe Koło Filozoficzne – dyskusje o filozofii w kinematografii dla wszystkich; Forum Krytycznego Myślenia – warsztaty z zakresu logiki i sztuki argumentacji dla wszystkich. Spotkania są bezpłatne, ale obowiązują na nie zapisy.

Kierowniczką projektu jest dr Ewa Odoj, z którą współpracuje dr Magdalena Kozak. Za organizację spotkań odpowiada Centrum badawczo-wdrożeniowe „Critical Thinking Research Lab” (CTRL), działające na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. Więcej info na stronie internetowej Centrum CTRL Critical Thinking Research Lab w specjalnej zakładce "spotkania dyskusyjne online". Jest to 6. projekt grantowy realizowany równolegle w tym roku przez pracowników Wydziału Filozoficznego.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III (nr projektu: SPN/SN/0172/2026/01; kwota finansowania projektu: 292 425,80 zł; całkowita wartość projektu: 365 532,25 zł).

Młody doktorant, mgr Karol Wołk, liderem Młodzieżowego Koła Filozoficznego

8 października ruszyło Młodzieżowe Koło Filozoficzne na Wydziale Filozoficznym UIK. Przez cały rok spotkania prowadzi mgr Karol Wołk, absolwent licencjatu i magisterium w Instytucie Filozofii UIK, doktorant w Szkole Doktorskiej UIK. Pierwsze spotkanie pt. „Czy władza może posługiwać się kłamstwem? O ‘Państwie’ Platona” zgromadziło kilkudziesięciu młodych ludzi.

Znamy uczestników I etapu konkursu filozoficzno-logicznego

Bardzo cieszymy się z dużej grupy młodych adeptów filozofii, którzy zgłosili się do udziału w filozoficzno-logicznym konkursie organizowanym przez Centrum badawczo-wdrożeniowe Critical Thinking Research Lab. Wpłynęło do nas aż 50 esejów! Temat wolności okazał się najbardziej frapujący dla naszych uczestników. A było ich najwięcej z Tarnowa (7 osób), Bielska-Białej (6) i Warszawy (6). Uczestnicy przysłali do nas swoje eseje również z Poznania (3), Bydgoszczy (2), Dębicy (2), Kleszczowa (2), Krakowa (2), Sosnowca (2), Białegostoku (1), Gdańska (1), Gliwic (1), Koszalina (1), Krosna (1), Mikołowa (1), Myślenic (1), Olsztyna (1), Poddębic (1), Pszczyny (1), Radomia (1), Rybnika (1), Szczecina (1), Wolsztyna (1), Wrocławia (1), Zielonej Góry (1), Złotowa (1). Słowem - z całej Polski! Finał już za miesiąc, 20.11.2026, podczas Światowego Dnia Filozofii na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie! Gratulujemy dr Ewie Odoj oraz zespołowi CTRL, w składzie dr Jakub Pruś, dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK, dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK.

Nowy sezon „Gildii gier fabularnych” dr Macieja Jemioła

W październiku została otwarta rekrutacja do Gildii Gier Fabularnych naszej uczelni na rok akademicki 2026/2027. Mistrzem Gildii jest dr Maciej Jemioł z Katedry Filozofii Człowieka i Społeczeństwa na Wydziale Filozoficznym UIK. Do wspólnej gry zaproszeni są wszyscy studenci Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie - niezależnie od kierunku, roku czy trybu studiów. Uprzednia znajomość papierowych gier fabularnych (TTRPG) jest mile widziana, ale w żadnym razie nie wymagana.

Członkowie Gildii spotykają się w roku akademickim mniej więcej raz na miesiąc, by wspólnie przeżywać przygody w fantastycznym świecie (wykreowanym przez Mistrza Gildii) za pośrednictwem zbioru określonych zasad, wspólnej rozmowy, wysiłku wyobraźni i całej masy kostek do gry. Na naszym uniwersytecie Gildia istnieje od grudnia 2024 roku, a jej członkowie jak dotąd przeżyli razem 11 wspólnych przygód (spotkań).

Prof. Jarosław Kucharski Zastępcą Dyrektora Szkoły Doktorskiej UIK

Cieszymy, że dr hab. Jarosław Kucharski prof. UIK został z dniem 1 października br. mianowany przez Rektora Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie Zastępcą Dyrektora Szkoły Doktorskiej UIK (którym także jest filozof, dr hab. Piotr Duchliński prof. UIK).  Prof. Kucharski jest etykiem i filozofem, pracownikiem Katedry Etyki Ogólnej i Stosowanej, kierownikiem ścieżki kształcenia filozofia w Szkole Doktorskiej UIK, członkiem Centrum Badawczo-Wdrożeniowego CTRL Critical Thinking Research Lab przy Instytucie Filozofii, a także certyfikowanym coachem i trenerem umiejętności miękkich, ekspertem doradzającym firmom w kwestiach rozwoju wdrożeń i innowacji, mentorem w ramach Akceleratora Innowacji Life Science. Był Zastępcą Dyrektora Instytutu Filozofii ds. Studenckich (8 lat) oraz Pełnomocnikiem Rektora ds. Społecznej Odpowiedzialności Uczelni. Jest zaangażowany w charakterze wykonawcy i eksperta w licznych grantowych projektach naukowych, wdrożeniowych i popularyzatorskich realizowanych w UIK. W Szkole Doktorskiej UIK jest promotorem aż trzech dysertacji w dyscyplinie filozofia przygotowywanych przez mgr Karola Wołka, mgr Andrzeja Skupnia i mgr Oskara Langego!

Serdecznie gratulujemy i życzymy wielu innowacyjnych i kreatywnych pomysłów na dynamiczny rozwój tej ważnej jednostki Uczelni oraz determinacji w ich realizacji.